Najważniejsze
- IR35 ma zastosowanie, gdy pracujesz przez własną spółkę (lub innego pośrednika, np. partnership), ale relacja z klientem wygląda jak stosunek pracy. Wtedy podatek należy się mniej więcej tak, jakbyś był zatrudniony.
- HMRC bierze pod uwagę kontrolę (control), rzeczywiste prawo do zastępstwa (substitution) i to, czy prowadzisz działalność na własny rachunek. Patrzy na to, jak naprawdę pracujesz, a nie tylko na umowę.
- Podmioty publiczne oraz średni lub duzi klienci prywatni powiązani z UK ustalają Twój status w Status Determination Statement. Przy klientach małych lub działających wyłącznie za granicą decyduje Twoja własna spółka.
- W 2026/27 o wielkości klienta w praktyce nadal decydują stare progi: obrót powyżej £10.2 mln, suma bilansowa powyżej £5.1 mln, ponad 50 pracowników. Nowe progi £15 mln i £7.5 mln zaczną mieć znaczenie najwcześniej w 2027/28.
- Możesz zakwestionować decyzję klienta. Klient musi odpowiedzieć w ciągu 45 dni.
- HMRC może zwykle sięgnąć 4 lata wstecz, 6 lat przy niedbalstwie i 20 lat przy działaniu umyślnym. Zabezpiecz się jasną umową, sprawdzeniem w narzędziu HMRC CEST i dokumentacją tego, jak faktycznie pracujesz.
Czym jest IR35 w UK?
IR35 to nazwa brytyjskich przepisów podatkowych, które mają zastosowanie, gdy ktoś pracuje dla klienta przez własną spółkę Ltd lub innego pośrednika. Obowiązują w Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej od 2000 roku. Jeśli dana osoba byłaby pracownikiem przy bezpośrednim zatrudnieniu, Income Tax i National Insurance należą się w zasadzie tak, jakby była zatrudniona.
Od kwietnia 2017 w przypadku podmiotów publicznych, a od kwietnia 2021 w przypadku średnich i dużych klientów z sektora prywatnego i pozarządowego obowiązuje drugi zestaw przepisów: zasady off-payroll working. Przenoszą one decyzję i potrącanie podatku na klienta lub agencję. Potocznie oba zestawy przepisów nazywa się „IR35”.
Poznaj Boba: przykład IR35
Bob to postać fikcyjna. Jest web developerem, który przechodzi na freelancing, zakłada własną spółkę Ltd i zdobywa dwa projekty. Potem słyszy o IR35 i zastanawia się, czy zmienia to opodatkowanie jego wynagrodzenia.
Bob w MegaCorp
- Szczegółowy plan projektu, ustalone godziny, firmowy laptop.
- Mówią mu, kiedy, gdzie i jak ma pracować.
- Wygląda jak pracownik: prawdopodobnie w zakresie IR35 (inside IR35).
Bob w SmallBiz
- Swoboda twórcza, własne godziny i sprzęt.
- Jednocześnie pracuje nad innymi projektami.
- Wygląda jak prawdziwy biznes: prawdopodobnie poza IR35 (outside IR35).
Co tracisz, jeśli jesteś objęty IR35
Jeśli kontrakt Boba jest objęty IR35 (inside IR35), przy tym kontrakcie znika większość korzyści podatkowych z pracy przez spółkę. Wynagrodzenie z tego zlecenia jest opodatkowane w zasadzie jak pensja – Income Tax oraz National Insurance pracownika i pracodawcy – zamiast wypłaty w formie niższej pensji i dywidend.
Kto się tym zajmuje, zależy od klienta. Jeśli status ustala klient, podatek potrąca uznany pracodawca (deemed employer), zanim zapłaci spółce Boba. Jeśli decyduje spółka Boba, po zakończeniu roku podatkowego sama wylicza deemed employment payment.
Testy IR35: kontrola, zastępowalność i wzajemność zobowiązań
- KontrolaNa ile klient decyduje o tym, jak, kiedy i gdzie wykonywana jest praca? Szczegółowe polecenia to sygnał ostrzegawczy.
- Zastępowalność (prawo do zastępstwa)Klauzula substytucji (substitution clause), nazywana czasem prawem do zastępstwa (right of replacement), pozwala Twojej spółce wysłać do pracy kogoś innego, np. innego wykwalifikowanego programistę. HMRC bierze ją pod uwagę tylko wtedy, gdy jest rzeczywista. Prawo, którego klient w praktyce nigdy by nie zaakceptował, albo takie, które w całości zależy od zgody klienta, ma niewielkie znaczenie. Klauzula, która nie odzwierciedla rzeczywistości, może zostać pominięta. Jeśli faktycznie wysłałeś zastępcę, zachowaj na to dowody.
- Wzajemność zobowiązańTo podstawowa wymiana: osobiście wykonywana praca w zamian za wynagrodzenie. Według HMRC, które opiera się na orzecznictwie Supreme Court, gdy wykonujesz pracę i otrzymujesz za nią zapłatę, taka wymiana istnieje. Dlatego rzadko sama przesądza o sprawie.
Zwykle ważniejsze są kontrola, rzeczywiste prawo do zastępstwa i to, czy prowadzisz działalność na własny rachunek. Liczą się też inne czynniki: czyim sprzętem pracujesz, czy ponosisz ryzyko finansowe, czy pracujesz dla kilku klientów, czy możesz odmówić zlecenia, czy jesteś częścią organizacji klienta i jak długo trwa współpraca.
Kto ustala Twój status IR35?
| Klient | Kto ustala | Kto płaci podatek, jeśli w zakresie IR35 |
|---|---|---|
| Każdy podmiot publiczny albo średni lub duży klient z sektora prywatnego lub pozarządowego powiązany z UK | Klient, w Status Determination Statement | Uznany pracodawca (deemed employer: klient lub agencja, która płaci Twojej spółce) potrąca podatek i National Insurance oraz płaci National Insurance pracodawcy i Apprenticeship Levy |
| Mały klient z sektora prywatnego | Twoja własna spółka | Twoja spółka, poprzez deemed payment na koniec roku |
| Klient nie jest rezydentem UK i nie ma w UK zakładu (permanent establishment) | Twoja własna spółka | Twoja spółka, poprzez deemed payment na koniec roku |
Czy mój klient jest mały dla celów IR35 w 2026/27?
Spółka z sektora prywatnego jest średnia lub duża, jeśli przez dwa kolejne lata obrotowe spełnia co najmniej dwa z tych warunków: obrót powyżej £10.2 mln, suma bilansowa powyżej £5.1 mln, ponad 50 pracowników. Liczy się ostatni rok obrotowy, dla którego termin złożenia sprawozdania upłynął przed początkiem roku podatkowego.
Progi obrotu i sumy bilansowej wzrosły do £15 mln i £7.5 mln dla lat obrotowych rozpoczynających się 6 kwietnia 2025 lub później. Próg zatrudnienia pozostaje na poziomie 50 osób. Ponieważ test opiera się na złożonych już sprawozdaniach, HMRC wskazuje, że nowe progi mogą wpłynąć najwcześniej na rok podatkowy 2027/28. Dlatego w 2026/27 w praktyce obowiązują stare progi £10.2 mln i £5.1 mln.
Klient, który nie jest spółką, np. partnership, jest średni lub duży, jeśli jego obrót przekracza £10.2 mln. Nowe progi go nie dotyczą. Partnership lub inna jednostka bierze pod uwagę ostatni rok obrotowy zakończony co najmniej 9 miesięcy przed rokiem podatkowym. Osoba fizyczna bierze pod uwagę ostatni rok kalendarzowy.
Podmioty publiczne stosują te przepisy niezależnie od swojej wielkości. Mały klient musi poinformować Cię o swojej wielkości, jeśli o to zapytasz.
Status Determination Statement: jak go zakwestionować
Średni lub duży klient albo podmiot publiczny musi przekazać Ci Status Determination Statement. Dokument przedstawia wniosek klienta wraz z uzasadnieniem, a klient musi dochować należytej staranności przy jego ustalaniu. Klient musi przekazać go Tobie i kolejnemu podmiotowi w łańcuchu najpóźniej przy pierwszej płatności. Jeśli tego nie zrobi, to on odpowiada za podatek.
Jeśli się nie zgadzasz, poinformuj klienta na piśmie i wyjaśnij dlaczego. Klient musi odpowiedzieć w ciągu 45 dni: potwierdzić swoją decyzję z uzasadnieniem albo wydać nowy dokument. Jeśli nie odpowie w terminie, staje się odpowiedzialny za podatek i National Insurance od kolejnych płatności. Zachowaj dokument i całą korespondencję.
Jeśli jesteś objęty przepisami, uznany pracodawca nie potrąca rat kredytu studenckiego ani podyplomowego (student loan, postgraduate loan). Spłacasz je przez Self Assessment.
Deemed payment przy małych klientach
Jeśli Twoja spółka uzna, że kontrakt jest objęty IR35 (mali klienci lub klienci działający wyłącznie za granicą), wylicza za rok podatkowy deemed employment payment. W uproszczeniu bierze kwotę otrzymaną z kontraktu i odejmuje:
- ryczałtowe 5% na koszty;
- koszty, które można odliczyć;
- składki emerytalne;
- pensję już Ci wypłaconą.
Pozostała kwota, po odjęciu National Insurance pracodawcy, jest traktowana jako dodatkowa pensja wypłacona Ci 5 kwietnia. Spółka zgłasza ją w Full Payment Submission najpóźniej 5 kwietnia i płaci podatek przez PAYE. Jeśli po odliczeniach nic nie zostaje, dodatkowy podatek nie jest należny, ale zachowaj wyliczenie.
Bez podwójnego opodatkowania: offset od kwietnia 2024
Od 6 kwietnia 2024, jeśli HMRC stwierdzi, że klient lub agencja powinni byli potrącić podatek zgodnie z zasadami off-payroll, może pomniejszyć zobowiązanie uznanego pracodawcy o podatek i National Insurance już zapłacone przez wykonawcę i jego spółkę od tego samego dochodu. Wykonawca i spółka nie mogą wtedy dodatkowo odzyskać ani ponownie wykorzystać tego podatku.
Kontrole HMRC w sprawie IR35, terminy i kary
HMRC może wszcząć kontrolę (compliance check) spółki kontraktora, klienta lub agencji. Może zażądać umów, faktur i dowodów na to, jak praca była faktycznie wykonywana.
- Terminy. HMRC może zwykle naliczyć podatek do 4 lat wstecz, do 6 lat, jeśli zaniżenie wynikało z niedbalstwa, i do 20 lat, jeśli było umyślne.
- Odsetki. Od podatku zapłaconego po terminie naliczane są odsetki.
- Kary. Kary za nieprawidłowości mogą sięgnąć 30% dodatkowego podatku przy błędach wynikających z niedbalstwa, 70% przy błędach umyślnych i 100%, jeśli dodatkowo je ukrywano. Kary nie ma, jeśli dochowałeś należytej staranności.
HMRC nie ujawnia, co skłania je do kontroli IR35. Najlepszą ochroną jest jasna umowa, sposób pracy zgodny z jej treścią i dokumentacja.
Jak zabezpieczyć swój biznes
- Profesjonalna analiza umowySpecjalista wychwyci zapisy, które wyglądają jak stosunek pracy, i pomoże Ci je renegocjować przed rozpoczęciem współpracy.
- Ubezpieczenie IR35Polisy się różnią. Przed zakupem sprawdź, co obejmują, np. honoraria doradców, jeśli HMRC wszczyna postępowanie. Nie polecamy ubezpieczeń i nie pośredniczymy w ich zawieraniu.
- Narzędzie HMRC CESTBezpłatne. HMRC respektuje wynik, o ile Twoje odpowiedzi są i pozostają zgodne z prawdą, a układ nie jest sztuczny. Uruchom je ponownie, gdy zmieni się charakter pracy. Może też wskazać, że nie jest w stanie rozstrzygnąć. Zapisz wynik: CEST go nie przechowuje.
- Dziennik sposobu pracyZapisuj przypadki odmowy zlecenia, użycia własnego sprzętu lub pracy dla kilku klientów jednocześnie.
- Umowa na rezultatNie „pomoc w marketingu”, lecz „dostarczenie nowej strony internetowej do 1 grudnia”, z rzeczywistym prawem do wysłania zastępcy i używania własnych narzędzi.
Razem działają jak podwójne zabezpieczenie: przegląd wykrywa ryzyka, CEST daje ocenę, którą HMRC respektuje, jeśli odpowiedzi są prawdziwe, dziennik pracy wspiera Twoje stanowisko, a umowa wyznacza zasady.
IR35 a kontraktorzy i klienci za granicą
O tym, czy przepisy Cię obejmują, decydują trzy kwestie.
- Czy płaciłbyś podatek w UK od tej pracy, gdybyś był zatrudniony bezpośrednio?Jeśli jesteś rezydentem UK, Twoje zarobki są opodatkowane bez względu na to, gdzie pracujesz, więc przepisy obowiązują Cię także za granicą. Jeśli nie jesteś rezydentem UK, praca wykonywana w UK zwykle podlega brytyjskiemu opodatkowaniu, z wyjątkiem krótkich pobytów. Praca wykonywana w całości poza UK zwykle nie.
- Gdzie jest klient?Jeśli klient nie jest rezydentem UK i nie ma w UK zakładu (permanent establishment), zasady off-payroll nie mają zastosowania. Twoja spółka musi sama ocenić IR35.
- Gdzie jest Twoja spółka?Miejsce rejestracji Twojej spółki nie ma znaczenia.
National Insurance może wyglądać inaczej, np. jeśli masz zaświadczenie A1 lub podobne. Inne kraje mogą mieć własne przepisy. Przeczytaj o dochodach z zagranicy.
CIS i IR35 w budownictwie
Construction Industry Scheme potrąca podatek z płatności dla podwykonawców. IR35 zadaje inne pytanie: czy ta relacja to w rzeczywistości stosunek pracy? Rejestracja w CIS Cię nie chroni.
Najpierw sprawdza się zasady off-payroll. Jeśli mają zastosowanie, przy tej płatności nie trzeba analizować CIS. Jeśli nie mają, klient nadal musi rozważyć potrącenia CIS. Przy małych klientach o IR35 decyduje Twoja spółka, a klient nadal analizuje CIS.
Szybki autotest IR35
To tylko wstępna, orientacyjna ocena. HMRC patrzy na całość sytuacji. Jego narzędzie CEST daje wynik, który HMRC respektuje, o ile Twoje odpowiedzi są i pozostają zgodne z prawdą, a układ nie jest sztuczny.
Co przygotować
Gotowe: 0 z 6
Jedna rada
IR35 to nie tylko poprawne dokumenty. Zadbaj, aby to, jak faktycznie pracujesz, zgadzało się z umową, bo HMRC patrzy na rzeczywistość, a nie tylko na papier.
Sprawdź się
1. Kto ustala status IR35, gdy pracujesz dla dużej spółki w UK?
Średni i duzi klienci powiązani z UK muszą wydać Status Determination Statement.
2. Spółka w UK ma £12 mln obrotu, £4 mln sumy bilansowej i 30 pracowników w obu ostatnich właściwych latach. W 2026/27 jest:
Spełnia tylko jeden z trzech warunków (obrót powyżej £10.2 mln). Potrzebne są dwa.
3. Co wskazuje na pracę poza IR35?
Prawdziwe prawo do zastępstwa wskazuje na biznes.
4. Nie zgadzasz się ze Status Determination Statement klienta. Ile czasu klient ma na odpowiedź?
Jeśli klient nie odpowie w ciągu 45 dni, staje się odpowiedzialny za podatek od kolejnych płatności.
5. Jak daleko wstecz HMRC może zwykle naliczyć podatek, jeśli błąd wynikał z niedbalstwa?
Zwykle 4 lata, 6 przy niedbalstwie, 20 przy działaniu umyślnym.
6. Czy rejestracja w CIS chroni budowlańca przed IR35?
HMRC może zastosować IR35 lub zasady off-payroll niezależnie od CIS.
7. Czy HMRC respektuje wynik CEST?
HMRC respektuje wynik, dopóki informacje pozostają prawdziwe, a układ nie jest sztuczny. Zapisz wynik.
Przepisy i źródła
- GOV.UK: off-payroll working (IR35) – wyjaśnieniePrzepisy, pośrednicy i kredyty studenckie
- GOV.UK: off-payroll working dla klientówWielkość klienta, Status Determination Statements
- GOV.UK: off-payroll working przy małych klientachKiedy decyduje Twoja własna spółka
- GOV.UK: Check employment status for tax (CEST)Bezpłatne narzędzie HMRC do ustalania statusu
- Income Tax (Earnings and Pensions) Act 2003, Part 2, Chapters 8 and 10Przepisy o pośrednikach (intermediaries legislation)
- HMRC Employment Status Manual ESM0500Jak ustalić status
- HMRC Employment Status Manual ESM0543Wzajemność zobowiązań
- HMRC Employment Status Manual ESM10006 i ESM10006ATest małego klienta i progi od kwietnia 2025
- HMRC Employment Status Manual ESM1001545-dniowa procedura sprzeciwu
- HMRC Employment Status Manual ESM10025Rezydencja i klienci zagraniczni
- HMRC Employment Status Manual ESM10037Offset od kwietnia 2024
- HMRC Employment Status Manual ESM8140Deemed employment payment
- HMRC Compliance Handbook CH51300Terminy na naliczenie podatku (assessments)
- HMRC factsheet CC/FS7aKary za nieprawidłowości
- Companies Act 2006, section 382Kryteria małej spółki
Ten poradnik wyjaśnia zasady w ogólnym zarysie według stanu na 9 października 2026. Nie jest poradą dotyczącą Twojej sytuacji. Przepisy i stawki się zmieniają.
