Príomhphointí
- Bíonn IR35 i bhfeidhm nuair a oibríonn sibh trí bhur gcomhlacht féin (nó trí idirghabhálaí eile, amhail comhpháirtíocht), ach go bhfuil cuma fostaíochta ar an gcaidreamh leis an gcliant. Sa chás sin bíonn cáin dlite beagnach mar a bheadh dá mbeadh sibh fostaithe.
- Breathnaíonn HMRC ar rialú, ar fhíorcheart ionadaíochta, agus ar cé acu atá nó nach bhfuil sibh i mbun gnó ar bhur gcuntas féin. Breathnaíonn sé ar an gcaoi a n-oibríonn sibh i ndáiríre, ní ar an gconradh amháin.
- Is iad comhlachtaí poiblí, agus cliaint phríobháideacha mheánmhéide nó mhóra a bhfuil nasc acu leis an Ríocht Aontaithe, a shocraíonn bhur stádas i Status Determination Statement. I gcás cliant beag nó cliant atá go hiomlán thar lear, is é bhur gcomhlacht féin a shocraíonn.
- Do 2026/27, braitheann méid an chliaint go praiticiúil fós ar na seanteorainneacha: láimhdeachas os cionn £10.2 milliún, clár comhardaithe os cionn £5.1 milliún, níos mó ná 50 fostaí. Ní bheidh tionchar ag na teorainneacha nua £15 milliún agus £7.5 milliún go dtí 2027/28 ar a luaithe.
- Is féidir libh cinneadh an chliaint a dhúshlánú. Ní mór don chliant freagra a thabhairt laistigh de 45 lá.
- De ghnáth is féidir le HMRC dul siar 4 bliana, 6 bliana i gcás míchúraim agus 20 bliain i gcás earráide d’aon ghnó. Cosnaígí sibh féin le conradh soiléir, le seiceáil CEST HMRC, agus le taifid ar an gcaoi a n-oibríonn sibh i ndáiríre.
Cad é IR35 sa Ríocht Aontaithe?
Is é IR35 an t-ainm ar rialacha cánach na Ríochta Aontaithe a bhíonn i bhfeidhm nuair a oibríonn duine do chliant trína chomhlacht teoranta féin nó trí idirghabhálaí eile. Tá siad i bhfeidhm ar fud na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann ó 2000 i leith. Dá mba fhostaí an duine dá bhfostófaí go díreach é, bíonn Income Tax agus National Insurance dlite, go bunúsach, amhail is dá mbeadh sé fostaithe.
Ó Aibreán 2017 i gcás comhlachtaí poiblí, agus ó Aibreán 2021 i gcás cliant meánmhéide agus mór san earnáil phríobháideach agus dheonach, tá dara sraith rialacha i bhfeidhm: na rialacha oibre lasmuigh den phárolla (off-payroll working rules). Aistríonn siad an cinneadh, agus asbhaint na cánach, chuig an gcliant nó chuig an ngníomhaireacht. Tugann daoine “IR35” ar an dá shraith rialacha fós.
Seo Bob: sampla de IR35
Sampla samhailteach is ea Bob. Forbróir gréasáin é a théann i mbun oibre neamhspleáiche, a bhunaíonn a chomhlacht teoranta féin agus a fhaigheann dhá thionscadal. Ansin cloiseann sé faoi IR35, agus déanann sé machnamh an athraíonn sé sin an cháin ar a tháillí.
Bob ag MegaCorp
- Plean mionsonraithe tionscadail, uaireanta socraithe, ríomhaire glúine de chuid an chomhlachta.
- Insítear dó cathain, cén áit agus conas a oibreoidh sé.
- Cuma fostaí air: laistigh de IR35 is dócha.
Bob ag SmallBiz
- Saoirse chruthaitheach, a uaireanta agus a threalamh féin.
- Oibríonn sé ar thionscadail eile san am céanna.
- Cuma fíorghnó air: lasmuigh de IR35 is dócha.
An méid a chailleann sibh má tá sibh laistigh de IR35
Má tá conradh Bob laistigh de IR35, imíonn formhór an bhuntáiste cánach a bhaineann le hobair trína chomhlacht don chonradh sin. Gearrtar cáin ar na táillí ón gconradh go bunúsach amhail tuarastal, le Income Tax agus le National Insurance an fhostaí agus an fhostóra araon, in ionad iad a thógáil mar thuarastal níos lú móide díbhinní.
Braitheann sé ar an gcliant cé a dhéileálann leis. Nuair is é an cliant a shocraíonn an stádas, asbhaineann an fostóir measta an cháin sula n-íocann sé comhlacht Bob. Nuair is é comhlacht Bob féin a shocraíonn, ríomhann sé íocaíocht fostaíochta mheasta ag deireadh na bliana cánach.
Tástálacha IR35: rialú, ionadaíocht agus cómhalartacht oibleagáide
- RialúCé mhéad smachta atá ag an gcliant ar conas, cathain agus cén áit a ndéantar an obair? Is bratach dhearg iad treoracha mionsonraithe.
- Ionadaíocht (ceart athsholáthair)Ligeann clásal ionadaíochta, ar a dtugtar ceart athsholáthair uaireanta, do bhur gcomhlacht duine eile, amhail forbróir cáilithe eile, a chur chun an obair a dhéanamh in bhur n-áit. Ní thugann HMRC aird air ach amháin más fíorcheart é. Is beag is fiú ceart nach nglacfadh an cliant leis go praiticiúil, nó ceart atá ag brath go hiomlán ar cheadú an chliaint. Is féidir neamhaird a dhéanamh de chlásal nach léiríonn an réaltacht. Má chuir sibh ionadaí i ndáiríre, coinnígí fianaise air sin.
- Cómhalartacht oibleagáideIs é seo an malartú bunúsach idir obair phearsanta agus pá. Is é tuairim HMRC, de réir na Cúirte Uachtaraí, go bhfuil an malartú seo ann a luaithe a bhíonn sibh ag déanamh oibre agus ag fáil íocaíochta aisti. Mar sin is annamh a shocraíonn sé cás leis féin.
De ghnáth is mó an tábhacht a bhíonn le rialú, le fíorcheart ionadaíochta, agus le cé acu atá nó nach bhfuil sibh i mbun gnó ar bhur gcuntas féin. Bíonn tábhacht le tosca eile freisin: cé leis an trealamh a úsáideann sibh, an bhfuil riosca airgeadais oraibh, an n-oibríonn sibh do roinnt cliant, an bhfuil saoirse agaibh obair a dhiúltú, an cuid d’eagraíocht an chliaint sibh, agus cá fhad a mhaireann an conradh.
Cé a shocraíonn bhur stádas IR35?
| Cliant | Cé a shocraíonn | Cé a íocann an cháin más laistigh atá sibh |
|---|---|---|
| Aon chomhlacht poiblí, nó cliant meánmhéide nó mór san earnáil phríobháideach nó dheonach a bhfuil nasc aige leis an Ríocht Aontaithe | An cliant, i Status Determination Statement | Asbhaineann an fostóir measta (an cliant nó an ghníomhaireacht a íocann bhur gcomhlacht) cáin agus National Insurance, agus íocann sé National Insurance an fhostóra agus an Apprenticeship Levy |
| Cliant beag san earnáil phríobháideach | Bhur gcomhlacht féin | Bhur gcomhlacht, trí íocaíocht mheasta (deemed payment) ag deireadh na bliana |
| Níl an cliant cónaitheach sa Ríocht Aontaithe agus níl aon bhunaíocht bhuan aige sa Ríocht Aontaithe | Bhur gcomhlacht féin | Bhur gcomhlacht, trí íocaíocht mheasta (deemed payment) ag deireadh na bliana |
An cliant beag é bhur gcliant do IR35 in 2026/27?
Is comhlacht meánmhéide nó mór é comhlacht san earnáil phríobháideach má chomhlíonann sé, dhá bhliain airgeadais as a chéile, dhá cheann ar a laghad díobh seo: láimhdeachas os cionn £10.2 milliún, iomlán an chláir chomhardaithe os cionn £5.1 milliún, níos mó ná 50 fostaí. Is í an bhliain a áirítear an bhliain airgeadais dheireanach ar thit a spriocdháta do chomhdú cuntas roimh thús na bliana cánach.
Ardaíodh na teorainneacha láimhdeachais agus chlár comhardaithe go £15 milliún agus £7.5 milliún do bhlianta airgeadais a thosaíonn ar 6 Aibreán 2025 nó ina dhiaidh. Fanann teorainn na bhfostaithe ag 50. Toisc go mbreathnaíonn an tástáil siar ar chuntais chomhdaithe, deir HMRC gurb í 2027/28 an bhliain cánach is luaithe a bhféadfaidh na teorainneacha nua difear a dhéanamh di. Mar sin, do 2026/27, is iad na seanteorainneacha £10.2 milliún agus £5.1 milliún atá i bhfeidhm go praiticiúil.
Is cliant meánmhéide nó mór é cliant nach comhlacht é, amhail comhpháirtíocht, má tá a láimhdeachas os cionn £10.2 milliún. Ní bhaineann na teorainneacha nua leis. Breathnaíonn comhpháirtíocht nó gnóthas eile ar a bhliain airgeadais dheireanach a chríochnaigh 9 mí ar a laghad roimh an mbliain cánach. Breathnaíonn duine aonair ar an mbliain féilire dheireanach.
Cuireann comhlachtaí poiblí na rialacha i bhfeidhm is cuma cén méid atá iontu. Ní mór do chliant beag a mhéid a insint daoibh má iarrann sibh air.
Status Determination Statement: conas é a dhúshlánú
Ní mór do chliant meánmhéide nó mór, nó do chomhlacht poiblí, Status Determination Statement a thabhairt daoibh. Leagann sé amach conclúid an chliaint agus na cúiseanna léi, agus ní mór don chliant cúram réasúnach a ghlacadh agus é ag teacht uirthi. Ní mór don chliant é a chur ar aghaidh chugaibh agus chuig an gcéad pháirtí eile sa slabhra, ar an gcéad íocaíocht nó roimhe. Mura ndéanann, fanann an cliant faoi dhliteanas i leith na cánach.
Má easaontaíonn sibh, inisigí don chliant i scríbhinn agus mínígí cén fáth. Ní mór don chliant freagra a thabhairt laistigh de 45 lá, ag deimhniú a chinnidh le cúiseanna nó ag eisiúint ráitis nua. Mura bhfreagraíonn sé in am, beidh sé faoi dhliteanas i leith na cánach agus an National Insurance ar íocaíochtaí níos déanaí. Coinnígí an ráiteas agus an comhfhreagras go léir.
Má tá sibh laistigh de na rialacha, ní asbhaineann an fostóir measta aisíocaíochtaí iasachta mac léinn ná iasachta iarchéime. Íocann sibh iad trí Self Assessment.
An íocaíocht mheasta do chliaint bheaga
Má shocraíonn bhur gcomhlacht go bhfuil conradh laistigh de IR35 (cliaint bheaga nó cliaint atá go hiomlán thar lear), ríomhann sé íocaíocht fostaíochta mheasta don bhliain cánach. Go hachomair, tógann sé an méid a fuair sé as an gconradh agus asbhaineann sé:
- liúntas cothrom 5%;
- costais incheadaithe;
- ranníocaíochtaí pinsin;
- tuarastal atá íoctha libh cheana.
Caitear leis an iarmhéid, tar éis National Insurance an fhostóra, mar thuarastal breise a íocadh libh ar 5 Aibreán. Tuairiscíonn bhur gcomhlacht é ar Full Payment Submission ar 5 Aibreán nó roimhe agus íocann sé an cháin trí PAYE. Mura bhfuil aon rud fágtha tar éis na n-asbhaintí, níl aon cháin bhreise dlite, ach coinnígí an ríomh.
Gan cháin dhúbailte: fritháireamh Aibreán 2024
Ó 6 Aibreán 2024, má aimsíonn HMRC gur cheart do chliant nó do ghníomhaireacht cáin a asbhaint faoi na rialacha lasmuigh den phárolla, is féidir leis an méid atá dlite ón bhfostóir measta a laghdú faoin gcáin agus faoin National Insurance a d’íoc an t-oibrí agus a chomhlacht cheana ar an ioncam céanna. Ní féidir leis an oibrí ná leis an gcomhlacht an cháin sin a éileamh ar ais ná a úsáid arís ansin.
Imscrúduithe IR35 HMRC, teorainneacha ama agus pionóis
Is féidir le HMRC seiceáil chomhlíontachta a oscailt ar chomhlacht conraitheora, ar chliant nó ar ghníomhaireacht. Is féidir leis conarthaí, sonraisc agus fianaise ar an gcaoi ar rinneadh an obair i ndáiríre a iarraidh.
- Teorainneacha ama. De ghnáth is féidir le HMRC cáin a mheasúnú suas le 4 bliana siar, 6 bliana más de bharr míchúraim a tharla an tearcíocaíocht, agus 20 bliain más d’aon ghnó a tharla sí.
- Ús. Gearrtar ús ar cháin a íoctar go déanach.
- Pionóis. Is féidir le pionóis as míchruinnis a bheith suas le 30% den cháin bhreise i gcás earráidí míchúramacha, 70% i gcás earráidí d’aon ghnó, agus 100% nuair a ceileadh iad freisin. Níl aon phionós ann má ghlac sibh cúram réasúnach.
Ní fhoilsíonn HMRC cad a spreagann seiceáil IR35. Is é an chosaint is fearr conradh soiléir, cleachtais oibre a réitíonn leis, agus taifid.
Conas bhur ngnó a chosaint
- Athbhreithniú gairmiúil ar an gconradhAithníonn speisialtóir clásail a bhfuil cuma fostaíochta orthu agus cabhraíonn sé libh iad a athchaibidil sula dtosaíonn sibh.
- Árachas IR35Bíonn difríochtaí idir polasaithe. Léigí cad atá clúdaithe, mar shampla táillí gairmiúla má osclaíonn HMRC fiosrúchán, sula gceannaíonn sibh. Ní mholaimid árachas agus ní shocraímid é.
- Uirlis CEST HMRCSaor in aisce. Seasann HMRC leis an toradh fad is atá bhur bhfreagraí cruinn agus go bhfanann siad cruinn, agus nach socrú saorga atá ann. Úsáidigí arís í má athraíonn an obair. Is féidir léi a rá freisin nach féidir léi cinneadh a dhéanamh. Sábhálaigí an toradh: ní choinníonn CEST aon taifead.
- Dialann cleachtas oibreTaifeadaigí cathain a dhiúltaigh sibh obair, a d’úsáid sibh bhur dtrealamh féin, nó a d’oibrigh sibh do roinnt cliant san am céanna.
- Conradh do thorthaíNí “cabhair le margaíocht”, ach “suíomh gréasáin nua a sheachadadh faoin 1 Nollaig”, le fíorcheart ionadaí a chur agus bhur n-uirlisí féin a úsáid.
Le chéile tugann siad cosaint dhúbailte: aimsíonn an t-athbhreithniú na rioscaí, tugann CEST tuairim a seasann HMRC léi má tá bhur bhfreagraí cruinn, tacaíonn an dialann le bhur gcás, agus leagann an conradh síos na rialacha.
IR35 do chonraitheoirí agus do chliaint thar lear
Socraíonn trí rud an mbaineann na rialacha libh.
- An íocfadh sibh cáin sa Ríocht Aontaithe ar an obair seo dá mbeadh sibh fostaithe go díreach?Má tá sibh cónaitheach sa Ríocht Aontaithe, gearrtar cáin ar bhur dtuilleamh cibé áit a n-oibríonn sibh, mar sin leanann na rialacha sibh thar lear. Mura bhfuil sibh cónaitheach sa Ríocht Aontaithe, is gnách go mbíonn obair a dhéanann sibh sa Ríocht Aontaithe faoi réir cháin na Ríochta Aontaithe, seachas cuairteanna gearra. De ghnáth ní bhíonn obair a dhéanann sibh go hiomlán lasmuigh den Ríocht Aontaithe faoina réir.
- Cá bhfuil an cliant?Mura bhfuil an cliant cónaitheach sa Ríocht Aontaithe agus mura bhfuil bunaíocht bhuan aige sa Ríocht Aontaithe, ní bhíonn na rialacha lasmuigh den phárolla i bhfeidhm. Ní mór do bhur gcomhlacht féin IR35 a sheiceáil.
- Cá bhfuil bhur gcomhlacht?Ní dhéanann sé aon difríocht cá bhfuil bhur gcomhlacht cláraithe.
Is féidir le National Insurance a bheith difriúil, mar shampla má tá deimhniú A1 nó deimhniú comhchosúil agaibh. D’fhéadfadh a rialacha féin a bheith ag tíortha eile. Léigí ioncam coigríche.
CIS agus IR35 i dtionscal na tógála
Asbhaineann an Construction Industry Scheme cáin ó íocaíochtaí le fochonraitheoirí. Cuireann IR35 ceist eile: an fostaíocht atá sa chaidreamh i ndáiríre? Ní chosnaíonn clárú le CIS sibh.
Breithnítear na rialacha lasmuigh den phárolla ar dtús. Má tá siad i bhfeidhm, ní gá CIS a bhreithniú don íocaíocht sin. Mura bhfuil, ní mór don chliant asbhaintí CIS a bhreithniú fós. I gcás cliant beag, is é bhur gcomhlacht a shocraíonn IR35, agus breithníonn an cliant CIS fós.
Féinseiceáil thapa IR35
Léiriú tosaigh garbh amháin é seo. Breathnaíonn HMRC ar an bpictiúr iomlán. Tugann a uirlis CEST toradh a seasann HMRC leis, fad is atá bhur bhfreagraí cruinn agus go bhfanann siad cruinn agus nach socrú saorga atá ann.
Cad atá le hullmhú
0 as 6 réidh
Comhairle amháin
Ní hé an pháipéarachas a bheith ceart amháin atá i gceist le IR35. Déanaigí cinnte go bhfuil an chaoi a n-oibríonn sibh i ndáiríre ag teacht leis an méid a deir an conradh, mar féachann HMRC ar an bhfíorstaid, ní ar an bpáipéar amháin.
Tástálaigí sibh féin
1. Cé a shocraíonn stádas IR35 nuair a oibríonn sibh do chomhlacht mór sa Ríocht Aontaithe?
Ní mór do chliaint mheánmhéide agus mhóra a bhfuil nasc acu leis an Ríocht Aontaithe Status Determination Statement a eisiúint.
2. Tá láimhdeachas £12 milliún, clár comhardaithe £4 milliún agus 30 fostaí ag comhlacht sa Ríocht Aontaithe, sa dá bhliain ábhartha dheireanacha. Do 2026/27, is comhlacht é atá:
Ní chomhlíonann sé ach ceann amháin de na trí choinníoll (láimhdeachas os cionn £10.2 milliún). Tá dhá cheann ag teastáil.
3. Cé acu díobh seo is comhartha é go bhfuil sibh lasmuigh de IR35?
Tugann fíorcheart ionadaíochta le fios gur gnó atá ann.
4. Ní aontaíonn sibh le Status Determination Statement an chliaint. Cé mhéad ama atá ag an gcliant chun freagra a thabhairt?
Mura dtugann an cliant freagra laistigh de 45 lá, beidh sé faoi dhliteanas i leith na cánach ar íocaíochtaí níos déanaí.
5. Cé chomh fada siar is féidir le HMRC cáin a mheasúnú de ghnáth más earráid mhíchúramach a bhí ann?
4 bliana de ghnáth, 6 bliana i gcás míchúraim, 20 bliain i gcás earráide d’aon ghnó.
6. An gcosnaíonn clárú CIS tógálaí ar IR35?
Is féidir le HMRC IR35 nó na rialacha lasmuigh den phárolla a chur i bhfeidhm is cuma faoi CIS.
7. An seasfaidh HMRC le toradh CEST?
Seasann HMRC leis fad is a fhanann an fhaisnéis cruinn agus nach socrú saorga atá ann. Sábhálaigí an toradh.
Dlí agus foinsí
- GOV.UK: obair lasmuigh den phárolla (IR35) a thuiscintNa rialacha, idirghabhálaithe agus iasachtaí mac léinn
- GOV.UK: obair lasmuigh den phárolla do chliaintMéid an chliaint, Status Determination Statements
- GOV.UK: obair lasmuigh den phárolla do chliaint bheagaNuair is é bhur gcomhlacht féin a shocraíonn
- GOV.UK: Check employment status for tax (CEST)Uirlis stádais saor in aisce HMRC
- Income Tax (Earnings and Pensions) Act 2003, Part 2, Chapters 8 and 10An reachtaíocht maidir le hidirghabhálaithe
- HMRC Employment Status Manual ESM0500Treoir maidir le stádas a chinneadh
- HMRC Employment Status Manual ESM0543Cómhalartacht oibleagáide
- HMRC Employment Status Manual ESM10006 agus ESM10006ATástáil an chliaint bhig agus teorainneacha Aibreán 2025
- HMRC Employment Status Manual ESM10015An próiseas easaontais 45 lá
- HMRC Employment Status Manual ESM10025Cónaitheacht agus cliaint thar lear
- HMRC Employment Status Manual ESM10037An fritháireamh ó Aibreán 2024
- HMRC Employment Status Manual ESM8140An íocaíocht fostaíochta mheasta
- HMRC Compliance Handbook CH51300Teorainneacha ama do mheasúnuithe
- Bileog fíricí HMRC CC/FS7aPionóis as míchruinnis
- Companies Act 2006, section 382Tástáil an chomhlachta bhig
Míníonn an treoir seo na rialacha i dtéarmaí ginearálta amhail an 9 Deireadh Fómhair 2026. Ní comhairle í do bhur gcás féin. Athraíonn rialacha agus rátaí.
