Najważniejsze
- Tax credits zakończyły się 5 kwietnia 2025. Income Support i income-based JSA zamknięto 31 marca 2026. Income-related ESA i Housing Benefit dla osób w wieku produkcyjnym zniesiono od 1 lipca 2026, z pewnymi wyjątkami.
- Osoba samozatrudniona, która składa nowy wniosek, może otrzymać okres start-up (start-up period) trwający do 12 miesięcy, w którym Universal Credit uwzględnia faktyczne zarobki.
- Później, jeśli jesteś samozatrudniony zarobkowo (gainfully self-employed), obowiązuje Minimum Income Floor. W słabym miesiącu Universal Credit zakłada, że zarobiłeś kwotę tego minimum.
- Dochody i koszty zgłaszasz co miesiąc, nawet gdy nie masz dochodu. To obowiązek niezależny od zeznania Self Assessment.
Czy legacy benefits i tax credits już się skończyły?
Strona sprawdzona 9 października 2026. Kairos-K jest biurem rachunkowym i nie doradza w sprawie prawa do świadczeń. W sprawie własnego wniosku skorzystaj z bezpłatnych usług opisanych w sekcji Gdzie uzyskać bezpłatną, niezależną pomoc.
Tak, w przypadku niemal wszystkich osób w wieku produkcyjnym.
| Świadczenie | Stan obecny |
|---|---|
| Child Tax Credit i Working Tax Credit | Zakończyły się 5 kwietnia 2025. HMRC rozliczyło ostatnie świadczenia pismem Annual Review. |
| Income Support i income-based Jobseeker's Allowance | Zamknięte 31 marca 2026. |
| Income-related Employment and Support Allowance (ESA) | Zniesiony od 1 lipca 2026. Na razie nadal przysługuje niektórym osobom, które mają pełnomocnika (appointee). DWP wyznaczy dla nich ostateczną datę później. |
| Housing Benefit dla osób w wieku produkcyjnym | Zniesiony od 1 lipca 2026. Nadal przysługuje osobom w zakwaterowaniu tymczasowym lub wspieranym (temporary or supported accommodation). |
| Housing Benefit po osiągnięciu wieku uprawniającego do Pension Credit | Nadal przysługuje. |
| JSA i ESA „new style” (zależne od składek) | To nie są legacy benefits. Nadal przysługują i mogą być wypłacane równolegle z Universal Credit. |
Appointee to osoba, która prowadzi sprawę świadczenia w imieniu kogoś innego.
Jeśli nadal dostaniesz Migration Notice
Niewielka grupa osób, głównie pobierających ESA z pomocą appointee, może jeszcze otrzymać Migration Notice. Jeśli je dostaniesz:
- Termin wskazany w piśmie przypada co najmniej trzy miesiące po dacie jego wydania.
- Możesz poprosić o więcej czasu, jeśli masz ważny powód, ale musisz to zrobić przed upływem terminu.
- Jeśli przegapisz termin, dotychczasowe świadczenia zostaną wstrzymane. Do „ostatecznego terminu” (final deadline), około miesiąca później, nadal możesz złożyć wniosek i być traktowany tak, jakbyś złożył go w terminie.
- Ochrona przejściowa (transitional protection). Jeśli złożysz wniosek w terminie, a Twój Universal Credit byłby niższy niż dotychczasowe świadczenia, możesz otrzymać dodatkowy „transitional element” wyrównujący różnicę. Zmniejsza się on, gdy rosną inne składniki świadczenia, i może wygasnąć, jeśli zmieni się Twoja sytuacja.
- Oszczędności powyżej £16,000. Zwykle nie można otrzymać Universal Credit przy kapitale powyżej £16,000. U osób przeniesionych z tax credits, które miały ponad £16,000, nadwyżka mogła być pomijana przez maksymalnie 12 miesięcznych okresów rozliczeniowych. Ta zasada dotyczyła tylko osób pobierających tax credits.
Jeśli pobierasz legacy benefit i złożysz wniosek o Universal Credit bez Migration Notice, dotychczasowe świadczenie wygaśnie i nie będzie można do niego wrócić. Nie otrzymasz też ochrony przejściowej. Zanim złożysz wniosek, skorzystaj z bezpłatnego kalkulatora świadczeń lub bezpłatnej, niezależnej porady, np. w Citizens Advice, aby sprawdzić, czy na tym zyskasz.
Wniosek o Universal Credit, gdy jesteś samozatrudniony
- Złóż wniosek online na GOV.UKTożsamość potwierdzasz dokumentami, takimi jak paszport, prawo jazdy, karta bankowa lub pasek wypłaty. Jeśli nie możesz tego zrobić online, otrzymasz termin wizyty w jobcentre lub rozmowy telefonicznej.
- Poinformuj DWP o samozatrudnieniuDotyczy to sole traderów, wspólników (partners), kontraktorów i podwykonawców oraz osób pracujących w gig economy. Może też obejmować spółkę Ltd, której jesteś właścicielem lub którą w znacznym stopniu kontrolujesz.
- Przyjdź na rozmowę dla samozatrudnionychWork coach (doradca z jobcentre) ocenia, czy jesteś „gainfully self-employed”: samozatrudnienie jest Twoim głównym zajęciem, a praca jest zorganizowana, rozwijana i regularna, z oczekiwaniem zysku. Weź ze sobą dokumentację firmy i dowody prowadzenia działalności.
Jeśli jesteś gainfully self-employed, nie musisz szukać innej pracy.
Okres start-up (start-up period)
Jeśli jesteś gainfully self-employed i nie byłeś wcześniej gainfully self-employed, pobierając Universal Credit, możesz otrzymać okres start-up trwający do 12 miesięcy. W tym czasie:
- Universal Credit jest liczony na podstawie faktycznych miesięcznych zarobków, a Minimum Income Floor nie ma zastosowania
- nie musisz szukać innej pracy ani być do niej dostępny
- co kilka miesięcy spotykasz się z work coachem, aby pokazać, jakie aktywne kroki podejmujesz, by zwiększyć zarobki
Jeśli opuścisz te spotkania, okres start-up może skończyć się wcześniej. Zwykle przysługuje tylko jeden okres start-up. Kolejny możesz otrzymać tylko wtedy, gdy od poprzedniego minęło ponad pięć lat.
Minimum Income Floor
Po zakończeniu ewentualnego okresu start-up, jeśli jesteś gainfully self-employed, obowiązuje Minimum Income Floor. To przyjęty poziom zarobków: tyle, ile zarobiłaby zatrudniona osoba w Twojej sytuacji przy National Minimum Wage lub National Living Wage za Twoje „oczekiwane godziny” (expected hours), pomniejszone o hipotetyczną kwotę podatku i National Insurance.
Oczekiwane godziny to zwykle 35 tygodniowo. Mogą być niższe, jeśli opiekujesz się innymi osobami lub masz problemy ze zdrowiem. National Living Wage dla osób w wieku 21 lat i starszych wynosi od 1 kwietnia 2026 £12.71 za godzinę.
Miesiąc powyżej minimum
- DWP uwzględnia Twoje faktyczne zarobki.
- Świadczenie jest liczone normalnie.
Miesiąc poniżej minimum
- DWP przyjmuje zamiast tego Minimum Income Floor.
- Dostajesz mniej Universal Credit, niż wynikałoby z faktycznych zarobków.
Co miesiąc DWP przyjmuje wyższą z tych kwot. Jeśli oboje partnerzy w parze są gainfully self-employed, każde z nich ma własne minimum.
Comiesięczne zgłaszanie dochodów
Universal Credit działa w miesięcznych okresach rozliczeniowych (assessment periods). Na koniec każdego z nich zgłaszasz dochody i koszty z samozatrudnienia w zadaniu „Report your income and expenses” na swoim koncie online. Musisz robić to co miesiąc, nawet jeśli nie miałeś dochodu.
- Pieniądze faktycznie otrzymane przez firmę
- Faktycznie zapłacone koszty, które można odliczyć
- Income Tax i National Insurance zapłacone do HMRC
- Zapłacone składki emerytalne
Nie zgłaszasz aktywów firmy, takich jak sprzęt czy pieniądze na firmowym rachunku bankowym.
Twój zysk za miesiąc jest traktowany jak zarobki. Jeśli przysługuje Ci work allowance (kwota zarobków bez wpływu na świadczenie), wynosi ona £427 lub £710 miesięcznie, w zależności od tego, czy Universal Credit pomaga w kosztach mieszkaniowych. Powyżej tej kwoty działa wskaźnik redukcji 55% (taper): świadczenie spada o 55p za każdy zarobiony £1.
Prowadź dokładną dokumentację i zgłaszaj dane na czas. Spóźnione zgłoszenie może opóźnić lub wstrzymać wypłatę.
Nadwyżka zarobków (surplus earnings) i straty
- Straty przenosi się na kolejne miesiące i rozlicza z późniejszymi zyskami. Może to zwiększyć Twój Universal Credit w tych miesiącach.
- Nadwyżka zarobków (surplus earnings). Jeśli zarobki w danym miesiącu są na tyle wysokie, że świadczenie wygasa, i przekraczają ten pułap o £2,500 lub więcej, nadwyżka ponad £2,500 przechodzi na kolejny okres rozliczeniowy, jeśli ponownie złożysz wniosek. DWP utrzymało próg £2,500 do 31 marca 2027. Nie obniżono go do £300, jak w innym przypadku przewidują przepisy.
Universal Credit a Self Assessment
Zgłoszenia do Universal Credit i Twoje zeznanie podatkowe to odrębne obowiązki. Wykonanie jednego nie zwalnia z drugiego.
Zgłoszenie do Universal Credit
- Trafia do DWP co miesiąc.
- Pieniądze faktycznie otrzymane i zapłacone w okresie rozliczeniowym.
- Podatek i National Insurance Class 4 liczą się w miesiącu, w którym je płacisz, np. przy płatności do HMRC w styczniu lub lipcu.
Zeznanie Self Assessment
- Trafia do HMRC raz w roku.
- Zysk za rok podatkowy, od 6 kwietnia do 5 kwietnia.
- Nadal musisz się zarejestrować, złożyć zeznanie i informować HMRC o zmianach w działalności.
Twoje miesięczne kwoty nie zsumują się dokładnie do zysku w zeznaniu podatkowym. Jedna rzetelna, comiesięczna dokumentacja wystarczy do obu celów.
Making Tax Digital for Income Tax obowiązuje od 6 kwietnia 2026 sole traderów i wynajmujących z dochodem kwalifikowanym (qualifying income) powyżej £50,000. Od kwietnia 2027 obejmie osoby z dochodem powyżej £30,000, a od kwietnia 2028 powyżej £20,000. Te kwartalne aktualizacje trafiają do HMRC i są niezależne od comiesięcznych zgłoszeń do Universal Credit.
Inne zmiany od kwietnia 2026
Universal Credit Act 2025 wprowadził dwie główne zmiany:
- Wyższy standard allowance. Wzrost powyżej inflacji. W 2026/27 kwota podstawowa dla osoby samotnej w wieku 25 lat lub więcej wynosi £424.90 miesięcznie.
- Niższy health element przy większości nowych wniosków. Od 6 kwietnia 2026 większość osób, u których po raz pierwszy stwierdzono ograniczoną zdolność do pracy i aktywności związanej z pracą (limited capability for work and work-related activity), otrzymuje £217.26 miesięcznie. Pełna stawka £429.80 nadal przysługuje dotychczasowym świadczeniobiorcom oraz osobom spełniającym kryteria poważnego stanu zdrowia (severe conditions criteria) lub zbliżającym się do końca życia.
Pension Credit i pary o mieszanym wieku
Jeśli osiągnąłeś wiek emerytalny (State Pension age), zwykle ubiegasz się o Pension Credit, a nie o Universal Credit. Osoby powyżej wieku emerytalnego, które pobierały tax credits, zostały przeniesione do Pension Credit lub Universal Credit.
Jeśli żyjesz w parze i tylko jedno z Was osiągnęło wiek emerytalny („mixed-age couple”), zwykle ubiegacie się zamiast tego o Universal Credit.
Gdzie uzyskać bezpłatną, niezależną pomoc
- Citizens Advice Help to Claim zapewnia bezpłatną i poufną pomoc przy wnioskach o Universal Credit. Anglia i Walia: citizensadvice.org.uk/helptoclaim. Szkocja: cas.org.uk/helptoclaim.
- Irlandia Północna ma własny system Universal Credit, prowadzony przez Department for Communities: zobacz nidirect.gov.uk, a bezpłatną, niezależną poradę uzyskasz w Advice NI.
- Infolinia Universal Credit, prowadzona przez DWP, a nie przez niezależnego doradcę: 0800 328 5644 (po walijsku: 0800 328 1744). Działa od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, a połączenia są bezpłatne.
- Bezpłatne kalkulatory świadczeń znajdziesz na GOV.UK.
Kairos-K może pomóc w księgowości, miesięcznych zestawieniach dochodów i kosztów oraz w Self Assessment. Nie doradzamy w sprawie wniosków o świadczenia. Zobacz księgowość dla sole traderów.
Najczęstsze pytania
Czy nadal mogę ubiegać się o tax credits?
Nie. Tax credits zakończyły się 5 kwietnia 2025. Dla osób w wieku produkcyjnym głównym świadczeniem jest teraz Universal Credit.
Czy Minimum Income Floor obowiązuje od razu?
Nie w okresie start-up, który trwa do 12 miesięcy. Wtedy uwzględnia się Twoje faktyczne zarobki.
Czy muszę składać zgłoszenie, jeśli w tym miesiącu nic nie zarobiłem?
Tak. Samozatrudnieni świadczeniobiorcy zgłaszają dochody i koszty za każdy okres rozliczeniowy, także w miesiącach bez dochodu.
Czy zgłoszenie do Universal Credit to to samo co zeznanie podatkowe?
Nie. Universal Credit opiera się na miesięcznych kwotach faktycznie otrzymanych i zapłaconych. Self Assessment obejmuje rok podatkowy. Musisz zrobić jedno i drugie, a HMRC poinformować o działalności osobno.
Czy mogę prowadzić spółkę Ltd i pobierać Universal Credit?
Tak. Jeśli jesteś właścicielem spółki lub w znacznym stopniu ją kontrolujesz, DWP może traktować Cię jak osobę samozatrudnioną i mogą mieć zastosowanie te same zasady, w tym Minimum Income Floor.
Co przygotować
Gotowe: 0 z 5
Jedna rada
Prowadź dokumentację firmy miesiąc po miesiącu, zgodnie z okresami rozliczeniowymi Universal Credit. Zapisuj wpływy i wydatki na bieżąco i zachowuj każdy paragon. Wtedy miesięczne zgłoszenie zajmie chwilę, a ta sama dokumentacja będzie gotowa do zeznania Self Assessment.
Sprawdź się
1. Kiedy zakończyły się tax credits?
Child Tax Credit i Working Tax Credit zakończyły się 5 kwietnia 2025.
2. Jak w okresie start-up oblicza się Universal Credit?
W okresie start-up Minimum Income Floor nie ma zastosowania.
3. W tym miesiącu nic nie zarobiłeś. Czy nadal musisz złożyć zgłoszenie?
Samozatrudnieni świadczeniobiorcy składają zgłoszenie za każdy okres rozliczeniowy, nawet bez dochodu.
4. Czy miesięczne zgłoszenie do Universal Credit zastępuje zeznanie Self Assessment?
DWP i HMRC to odrębne instytucje. Musisz zrobić jedno i drugie.
Przepisy i źródła
- GOV.UK: Universal Credit i samozatrudnienie – krótki przewodnikGainful self-employment, okres start-up, Minimum Income Floor, surplus earnings
- GOV.UK: samozatrudnienie i Universal CreditComiesięczne zgłoszenia
- GOV.UK: jak zarobki wpływają na wypłatyWork allowance i taper 55%
- GOV.UK: Universal Credit – ile otrzymaszStandard allowance, health element, kapitał
- GOV.UK: jak złożyć wniosek o Universal CreditWeryfikacja tożsamości, infolinia, Help to Claim
- GOV.UK: tax credits zostały zakończoneKoniec tax credits 5 kwietnia 2025
- UK Parliament: oświadczenie pisemne HCWS1524, 20 kwietnia 2026Zamknięcie income-related ESA i Housing Benefit
- GOV.UK: okólnik Housing Benefit A6/2026Zamknięcie Housing Benefit dla osób w wieku produkcyjnym i wyjątki
- DWP: statystyki Move to Universal Credit do końca marca 2026Managed migration (przenoszenie z urzędu)
- Universal Credit (Transitional Provisions) Regulations 2014, Part 4Migration Notices, terminy, ochrona przejściowa
- Universal Credit Regulations 2013, regulation 62Minimum Income Floor
- Decyzja Secretary of State, styczeń 2026Próg surplus earnings £2,500 do 31 marca 2027
- Universal Credit Act 2025Zmiany od kwietnia 2026
- GOV.UK: National Living Wage od kwietnia 2026£12.71 za godzinę
- GOV.UK: Pension CreditWiek emerytalny i mixed-age couples
Ten poradnik wyjaśnia zasady w ogólnym zarysie według stanu na 9 października 2026. Nie jest poradą dotyczącą Twojej sytuacji. Przepisy i stawki się zmieniają.
