Ad-daliadau treth yn y DU: sut i wirio a hawlio treth a ordalwyd yn ôl

Beth yw ad-daliad treth?

Ad-daliad treth yw ad-dalu treth a dalwyd gennych ond nad oedd yn ddyledus. Gall fod yn Dreth Incwm a gymerwyd o'ch cyflog neu'ch pensiwn, treth a dalwyd drwy Self Assessment, treth a ddidynnwyd o log ar gynilion, didyniadau CIS, neu dreth a dalwyd gan gwmni.

Nid yw HMRC bob amser yn dod o hyd i'r gordaliad ei hun. Daw rhai ad-daliadau'n awtomatig, er enghraifft drwy god treth wedi'i gywiro neu lythyr P800. Rhaid i chi hawlio eraill, fel rhyddhad ar gyfer treuliau gwaith neu ryddhad cyfradd uwch ar gyfraniadau pensiwn.

Dim ond treth a dalwyd gennych mewn gwirionedd y mae ad-daliad yn ei rhoi'n ôl. Os na thalwyd treth gennych mewn blwyddyn, nid oes dim i'w ad-dalu ar gyfer y flwyddyn honno.

Rhesymau cyffredin dros ordalu treth

Mae GOV.UK yn rhestru ad-daliadau ar gyfer treth a dalwyd ar gyflog o swydd, treuliau gwaith, ffurflen neu fil Self Assessment, tâl dileu swydd, llog ar gynilion neu PPI, blwydd-daliadau oes, incwm tramor, ac incwm yn y DU os ydych yn byw dramor neu wedi'i ennill cyn gadael y DU. Yn ymarferol, dyma'r achosion mwyaf cyffredin:

Sut i wirio a oes ad-daliad yn ddyledus i chi

1. Ap HMRC neu'r cyfrif treth personolGwiriwch eich cod treth, eich incwm gan bob cyflogwr a phensiwn, ac unrhyw ad-daliadau. Os oes gennych gyfrif banc yn y DU, gallwch hawlio ad-daliad P800 yma.
2. Cyfrifiad treth P800Mae HMRC yn anfon P800 os ydych wedi talu gormod neu ddim digon o PAYE, er enghraifft ar ôl cod treth anghywir, cyflog o ddwy swydd yn yr un mis, neu bensiwn gweithle newydd. Anfonir y llythyrau rhwng mis Mehefin a mis Mawrth y flwyddyn dreth ganlynol.
3. Simple AssessmentBil am dreth na ellir ei chasglu drwy eich cod treth yw llythyr Simple Assessment, er enghraifft treth ar Bensiwn y Wladwriaeth. Os ydych yn credu bod unrhyw ffigur yn anghywir, cysylltwch â HMRC o fewn 60 diwrnod.
4. Cyfrif Self AssessmentOs ydych yn cyflwyno ffurflenni treth, bydd eich cyfrifiad a'ch datganiad yn dangos unrhyw ordaliad. Ni chewch lythyr P800 na Simple Assessment, oherwydd caiff eich bil ei addasu drwy Self Assessment.

Cymharwch ffigurau HMRC â'ch P60, eich P45 a'ch slipiau cyflog diwethaf. Os yw ffigur yn anghywir, cysylltwch â HMRC a dywedwch pa symiau sy'n anghywir a beth ddylen nhw fod.

Sut mae gweithwyr a phensiynwyr yn hawlio

Cawsoch P800 sy'n dweud bod ad-daliad yn ddyledus i chi

• Hawliwch ar-lein gyda chyfeirnod y P800 a'ch rhif National Insurance. Anfonir yr arian o fewn 5 diwrnod gwaith.
• Gallwch hefyd hawlio yn ap HMRC neu yn eich cyfrif treth personol os oes gennych gyfrif banc yn y DU.
• Os gofynnwch i HMRC am siec, gall gymryd hyd at 6 wythnos.
• Os yw'r llythyr yn dweud y bydd siec yn cael ei hanfon, nid oes angen i chi hawlio. Bydd yn cyrraedd o fewn 14 diwrnod i'r dyddiad ar y llythyr.

Treuliau gwaith

Gallwch hawlio rhyddhad treth ar gostau na chawsant eu had-dalu gan eich cyflogwr, fel glanhau, trwsio neu amnewid gwisg neu ddillad arbenigol, offer bach, ffioedd a thanysgrifiadau proffesiynol, a theithio busnes. Mae gan lawer o swyddi dreul cyfradd unffurf (flat rate expense) ar gyfer gwisgoedd ac offer, nad oes angen derbynebau ar ei chyfer. Ni allwch hawlio am brynu dillad gwaith am y tro cyntaf, am ddillad bob dydd nac am PPE.

• Defnyddiwch wasanaeth ar-lein GOV.UK, neu ffurflen P87 drwy'r post. Rhaid defnyddio ffurflen P87 ar gyfer hawliadau drwy'r post.
• Os yw eich treuliau'n fwy na £2,500 mewn blwyddyn dreth, rhaid i chi hawlio drwy ffurflen Self Assessment.
• Cadwch dystiolaeth: derbynebau, a log milltiroedd gyda'r rheswm a chodau post y man cychwyn a'r man gorffen ar gyfer pob taith.

Rydych wedi rhoi'r gorau i weithio neu wedi tynnu arian o bensiwn

Gellir gwneud y rhan fwyaf o'r hawliadau hyn ar-lein ar ôl mewngofnodi, neu ar ffurflen wedi'i hargraffu a anfonir drwy'r post. Peidiwch â defnyddio P50 os ydych yn disgwyl swydd newydd o fewn 4 wythnos: bydd eich cyflogwr newydd yn ad-dalu'r dreth a ordalwyd drwy eich cyflog. Os ydych yn gadael y DU, defnyddiwch ffurflen P85 yn lle hynny.

Rhyddhadau rydych yn eu hawlio eich hun

• Marriage Allowance. Os yw eich incwm yn is na'r Lwfans Personol (£12,570 fel arfer) a bod eich priod neu'ch partner sifil yn talu treth ar y gyfradd sylfaenol, gallwch drosglwyddo £1,260 o'ch lwfans. Mae hyn yn lleihau eu treth hyd at £252 y flwyddyn. Gellir ôl-ddyddio hawliadau i 6 Ebrill 2022.
• Cyfraniadau pensiwn. Gyda rhyddhad yn y ffynhonnell, mae eich darparwr yn ychwanegu 20%. Os ydych yn talu treth ar 40% neu 45% yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon, gallwch hawlio 20% neu 25% ychwanegol ar gyfraniadau hyd at yr incwm a drethir ar y cyfraddau hynny. Mae gan yr Alban ei chyfraddau ei hun.
• Gift Aid. Os ydych yn talu treth ar y gyfradd uwch, gallwch hawlio'r gwahaniaeth. Enghraifft HMRC: rydych yn rhoi £100, mae'r elusen yn hawlio Gift Aid i'w wneud yn £125, a gallwch hawlio £25 yn ôl (£125 × 20%).

Pobl hunangyflogedig, landlordiaid ac is-gontractwyr CIS

Os ydych yn Self Assessment, bydd unrhyw ordaliad yn ymddangos yn eich cyfrif ar-lein ar ôl i chi gyflwyno'r ffurflen. Mewngofnodwch, dewiswch Request a Repayment a dilynwch y camau. Fel arfer, mae HMRC yn talu o fewn 2 wythnos. Gall gwiriadau diogelwch ychwanegu hyd at 12 wythnos. Cysylltwch â HMRC os nad oes dim wedi cyrraedd ar ôl 14 wythnos i gyd.

Dim ond i gyfrifon banc yn y DU y telir ad-daliadau. Os oes gennych dreth yn ddyledus yn ystod y 45 diwrnod nesaf, gall HMRC ddefnyddio'r ad-daliad i'w thalu yn lle hynny.

Mae costau busnes caniataol yn lleihau eich elw a'ch treth, er enghraifft treuliau car a fan. Os talwyd treth dramor gennych ar incwm sydd hefyd yn cael ei drethu yn y DU, hawliwch Foreign Tax Credit Relief ar y ffurflen: gweler incwm tramor a Self Assessment. Dylai unig fasnachwyr a landlordiaid hefyd wirio sut mae Making Tax Digital ar gyfer Treth Incwm yn effeithio ar eu cofnodion a'u hadrodd.

Cwmnïau: gordaliadau Corporation Tax

Mae cwmni'n hawlio ad-daliad Corporation Tax drwy ei Company Tax Return. Rhowch rif y cyfrif banc a'r cod didoli ar y ffurflen fel y gall HMRC dalu'n awtomatig. Dim ond yr hyn sy'n weddill ar ôl treth arall sy'n ddyledus gan y cwmni y mae HMRC yn ei ad-dalu, fel PAYE, VAT, y bil Corporation Tax nesaf neu gosb am gyflwyno'n hwyr.

Gall HMRC dalu llog ar dreth a dalwyd yn gynnar neu a ordalwyd. I gwmni, mae'r llog hwn yn drethadwy a rhaid ei gynnwys fel incwm yn y Company Tax Return. Mae cwmnïau cyfyngedig y didynnwyd CIS oddi wrthynt fel is-gontractwyr yn hawlio'r didyniadau yn ôl drwy PAYE a hawliad ad-dalu HMRC, nid drwy'r ffurflen Corporation Tax.

Pa mor bell yn ôl y gallwch hawlio: y terfyn 4 blynedd

Fel arfer, rhaid gwneud hawliadau am Dreth Incwm a ordalwyd o fewn 4 blynedd ar ôl diwedd y flwyddyn dreth y maent yn ymwneud â hi. Mae blwyddyn dreth yn rhedeg o 6 Ebrill i 5 Ebrill.

Os oeddech yn Self Assessment ac na ellir diwygio'r ffurflen mwyach, gallwch wneud hawliad rhyddhad gordalu (overpayment relief) yn ysgrifenedig. Rhaid iddo nodi ei fod yn hawliad am ryddhad gordalu, y flwyddyn dreth, pam rydych yn credu i chi ordalu, a ydych wedi apelio, y swm, a datganiad wedi'i lofnodi gennych. Ni ellir ei wneud ar ffurflen dreth.

Faint o amser mae ad-daliad yn ei gymryd, a llog ad-dalu

Ar gyfer hawliadau eraill, fel P87, P50 neu CIS, defnyddiwch offeryn "When you can expect a reply" HMRC.

Pan fydd HMRC yn talu llog ar dreth a ordalwyd, cyfradd y llog ad-dalu yw cyfradd sylfaenol Banc Lloegr llai 1%, gydag isafswm o 0.5%. Codir llog ar dreth a delir yn hwyr ar y gyfradd sylfaenol ynghyd â 4%.

Sgamiau ad-daliad treth ac asiantau ad-dalu

Cwmnïau sy'n hawlio ad-daliadau ar eich rhan ac yn cadw ffi, yn aml cyfran o'r ad-daliad, yw asiantau ad-dalu. Mae hawlio'n uniongyrchol gan HMRC am ddim, a chewch 100% o'r arian. Os ydych yn defnyddio asiant:

• Darllenwch sut mae'r ffi'n cael ei chyfrifo cyn i chi lofnodi. Mae safon HMRC ar gyfer asiantau'n cynnwys cyfnod ailfeddwl o 14 diwrnod.
• Dim ond os ydych yn eu henwebu ar yr hawliad y gellir talu'r ad-daliad i'r asiant. Nid yw enwebiad yn rhwymol yn gyfreithiol a gellir ei dynnu'n ôl cyn i HMRC wneud yr ad-daliad.
• Mae aseiniadau a gafodd HMRC ar 15 Mawrth 2023 neu ar ôl hynny yn annilys yn gyfreithiol. Ni allwch drosglwyddo eich hawl i'r ad-daliad i rywun arall.
• Ar P87, mae'r enwebiad mewn adran ar wahân. Mae angen cyfrif gwasanaethau asiant HMRC ar yr asiant, a'ch llofnod electronig chi.

Cwestiynau cyffredin

Oes angen i mi wneud unrhyw beth os yw HMRC yn dweud bod ad-daliad yn ddyledus i mi?

Os yw eich P800 yn dweud y bydd siec yn cael ei hanfon, nac oes. Fel arall, hawliwch ar-lein, yn ap HMRC neu yn eich cyfrif treth personol. Nid gan HMRC y daw neges e-bost neu neges destun am ad-daliad.

Pa mor bell yn ôl y gallaf hawlio ad-daliad treth?

Fel arfer, 4 blynedd ar ôl diwedd y flwyddyn dreth. Ar 12 Hydref 2026, gallwch hawlio ar gyfer 2022/23 hyd at 2025/26. Gallwch hefyd hawlio ar gyfer y flwyddyn bresennol ar gyfer rhai rhyddhadau, fel treuliau gwaith.

Alla i hawlio rhyddhad treth am weithio gartref o hyd?

Ddim ar gyfer 2026/27 ymlaen. Ar gyfer blynyddoedd cynharach, dim ond os oedd yn rhaid i chi weithio gartref y gallwch hawlio, nid os dewisoch wneud hynny.

Roeddwn ar god treth brys. A gaf i'r arian yn ôl?

Cewch, fel arfer. Rhowch eich P45 i'ch cyflogwr newydd. Gall gymryd hyd at 35 diwrnod o'r adeg y byddwch yn dechrau'r swydd i HMRC ddiweddaru eich cod; yna bydd y gyflogres yn cywiro'r dreth. Caiff unrhyw beth sy'n weddill ei gywiro ar ôl y flwyddyn dreth, yn aml drwy P800.

A yw fy ad-daliad yn cael ei dalu i gyfrif banc tramor?

Dim ond i gyfrifon banc yn y DU y telir ad-daliadau Self Assessment. Mae angen cyfrif yn y DU hefyd ar gyfer ad-daliadau P800 drwy'r ap neu'r cyfrif treth personol. Fel arall, gofynnwch i HMRC sut i gael yr ad-daliad.

Beth i'w baratoi

• Eich rhif National Insurance, a'ch UTR os ydych yn Self Assessment
• P60, P45 a'r slipiau cyflog olaf ar gyfer pob swydd a phensiwn
• Eich llythyr P800 neu Simple Assessment, os oes gennych un
• Derbynebau, manylion cyfradd unffurf neu log milltiroedd ar gyfer treuliau gwaith
• Manylion cyfrif banc yn y DU ar gyfer yr ad-daliad

0 o 5 yn barod

Un cyngor

Gwiriwch eich cod treth yn ap HMRC bob tro y byddwch yn newid swydd neu'n dechrau pensiwn. Mae'n hawdd cywiro cod anghywir yn gynnar, ac yn anoddach ei ddatrys ar ôl diwedd y flwyddyn dreth.

Profwch eich hun

Y gyfraith a ffynonellau

• GOV.UK: Claim a tax refundYr hyn y gallwch hawlio ad-daliad arno
• GOV.UK: Tax overpayments and underpaymentsLlythyrau P800 a Simple Assessment
• GOV.UK: If you are due a refund (P800)Sut i hawlio, ac amseroedd
• GOV.UK: Simple AssessmentGwirio a holi am Simple Assessment
• GOV.UK: Emergency tax codesCodau W1, M1 ac X
• GOV.UK: Claim back Income Tax when you have stopped working (P50)Pwy all ddefnyddio P50
• GOV.UK: Repayments and refunds from HMRCP53, P53Z, P55, P50Z, R40, CIS a Corporation Tax
• GOV.UK: Job expenses by post or phone (P87)P87, y terfyn £2,500 a thystiolaeth
• GOV.UK: Working from homeDim rhyddhad o 6 Ebrill 2026
• GOV.UK: Uniforms, work clothing and toolsBeth sy'n gymwys
• GOV.UK: Marriage AllowanceSwm, cymhwysedd, ôl-ddyddio
• GOV.UK: Pension tax reliefRhyddhad cyfradd uwch
• GOV.UK: Gift AidRhyddhad cyfradd uwch ar roddion
• GOV.UK: Claim a Self Assessment refundRequest a Repayment, ac amseroedd
• GOV.UK: Payments on accountLleihau taliadau ar gyfrif
• GOV.UK: CIS subcontractors: claim back deductionsSelf Assessment a chwmnïau cyfyngedig
• GOV.UK: Foreign income taxed twiceForeign Tax Credit Relief
• GOV.UK: Corporation Tax refund or interestAd-daliadau i gwmnïau
• HMRC: Interest rates updateFformiwla llog ad-dalu a llog talu'n hwyr
• Llawlyfr HMRC SACM12155Rhyddhad gordalu: terfyn amser 4 blynedd (Schedule 1AB TMA 1970)
• Llawlyfr HMRC SAM110130Enwebu ac aseinio ad-daliadau
• GOV.UK: Receive repayments on behalf of othersRheolau ar gyfer asiantau ad-dalu
• HMRC: rhybudd am sgamiauSut i adnabod sgamiau ad-daliad a rhoi gwybod amdanynt

Mae'r canllaw hwn yn esbonio'r rheolau yn gyffredinol fel yr oeddent ar 12 Hydref 2026. Nid yw'n gyngor ar gyfer eich sefyllfa chi. Mae rheolau a chyfraddau'n newid.